Cáinaisnéis 2017

Cáinaisnéis 2017Tá idir dhíomá agus fhearg ar phobal na Gaeilge agus na Gaeltachta i ndiaidh fhógairt Cháinaisnéis 2017. De réir na cáinaisnéise a fógraíodh ar 11 Deireadh Fómhair 2016, níl an Rialtas ó dheas sásta fiú an chéad chuid den phlean infheistíochta a mhaoiniú ar €4.5 milliún. Moladh go ndéanfaí an plean seo a mhaoiniú trí chuid de na ciorruithe a rinneadh ar na húdaráis Gaeilge agus Gaeltachta ó 2008 a aisiompú.

Ar an iomlán, tá buiséad Fhoras na Gaeilge móide ciste caipitil Údarás na Gaeltachta, atá ceaptha le fostaíocht a chruthú sna ceantair Ghaeltachta, laghdaithe breis is 50% ó bhí 2008 ann. Tá €0 sa bhreis fógartha ag an Rialtas don dá bhuiséad ríthábhachtacha seo don bhliain 2017. Ciallaíonn sé seo go mbeidh ar Fhoras na Gaeilge leanúint leis na ciorruithe ar thionscadail pobail leis an nGaeilge a chur chun cinn, agus nach mbeidh an tÚdarás ag cruthú fostaíochta breise as an nua sa Ghaeltacht in 2017; tá sé i gceist ag an Rialtas an líon daoine fostaithe le tacaíocht ón Údarás a choinneáil ag 7,000 post, dar leis le cáipéis na cáinaisnéise féin.

Tá beagán de mhaoiniú sa bhreis curtha ar fáil don Roinn Ealaíon, Oidhreachta, Gnóthaí Réigiúnacha, Tuaithe agus Gaeltachta agus d’Údarás na Gaeltachta, ach ní bhaineann an chuid is mó den mhaoiniú seo leis an bplean infheistíochta agus is beag an tsuim í le tabhairt faoi na dúshláin sa Ghaeltacht agus lasmuigh di.

Tá na himpleachtaí maoinithe a bhaineann le Cáinaisnéis 2017 don Ghaeilge agus don Ghaeltacht ar fáil pdfanseo.

Deis Cothrom na Féinne a Thabhairt Go Fóill

Tá deis fós ag an Rialtas cothrom na Féinne a thabhairt don Ghaeilge agus don Ghaeltacht áfach. Sna meastacháin athbhreithnithe a rachaidh os comhair na Dála sna seachtainí os ár gcomhair, is féidir leo an €1.4 milliúin sa bhreis atá á thabhairt acu d’Údarás na Gaeltachta in 2016 a chur ar fáil arís do bhuiséad caipitil Údarás na Gaeltachta in 2017, .i. go mbeadh €8 milliún sa bhuiséad ag an Údarás in 2017 le fostaíocht bhreise nua a chruthú.

Chomh maith leis sin, is féidir leis an Rialtas ó dheas a fhógairt go gcuirfidh siad €2.5 milliún ar fáil d’Fhoras na Gaeilge leis an gcéad chuid den phlean infheistíochta, arna aontú ag 80 grúpa Gaeilge agus Gaeltachta, a chur i bhfeidhm. Braitheann maoiniú an Fhorais ar an dá Rialtas toisc gur comhlacht trasteorann é, .i. ní féidir leis an bhFeidhmeannas ó thuaidh ach céatadán den mhaoiniú a chuireann an Rialtas ó dheas a mheaitseáil. Seo an fáth go bhfuil sé chomh ríthábhachtach sin go gcuirfí an maoiniú cuí ar fáil don údarás teanga seo i gCáinaisnéis 2017.

Cén fáth gur chóir €18 milliún a infheistiú sa phlean infheistíochta thar 3 bliana?

  • Chruthódh an infheistíocht seo breis is 1,175 post agus chuirfeadh sé deiseanna leis an Ghaeilge a chur chun cinn ar fáil i ngach dáilcheantar
  • Fiú leis an maoiniú breise seo, bheadh €5 mhilliún níos lú ag na húdaráis Ghaeilge agus Ghaeltachta ná mar a bhí acu in 2008 (laghdaíodh buiséad na n-údarás Gaeilge agus Gaeltachta ó €45 milliún in 2008 go €22 milliún in 2015)
  • Aontaíonn móramh de na Teachtaí Dála (84 Teachta Dála) a toghadh san olltoghchán le déanaí gur chóir €18 milliún a infheistiú sa phlean seo arna aontú ag 80 grúpa Gaeilge agus Gaeltachta, agus tacaíonn 43 Comhalta de chuid an Tionóil Reachtaigh (CTR) leis an bplean fosta
  • Tá an plean ag teacht le Clár an Rialtais ó dheas, áit a deirtear go méadóidh an Rialtas an infheistíocht sa Ghaeilge
  • Tá an pobal ar aon intinn linn gur chóir tacaíocht bhreise a chur ar fáil don teanga. Léirítear i suirbhé Millward Brown a ndeachthas ina bhun in Eanáir 2015, go n-aontaíonn 61% den phobal ó dheas gur chóir don stát tacaíocht bhreise a chur ar fáil don Ghaeilge, áit nach raibh ach 18% ina choinne
  • Neartódh agus bhuanódh an plean infheistíochta obair reatha atá ag déanamh an-difir sa phobal

Cén saghas infheistíochta atá i gceist sa phlean infheistíochta?

  1. Bheadh maoiniú ar fáil le plean teanga a chur i bhfeidhm i gceantair ar fud an oileáin (le deiseanna úsáide Gaeilge agus deiseanna foghlama Gaeilge á gcur ar fáil ar bhonn pleanáilte) – agus i gcás na Gaeltachta, bheadh maoiniú ar fáil leis an gcóras pleanála teanga a mhaoiniú i ngach limistéir pleanála teanga
  2. Bheadh an fhéidearthacht ann maoiniú a aimsiú le lárionaid Ghaeilge a bhunú sna príomhbhailte, rud a chuirfeadh réimse mór seirbhísí ar fáil don phobal (m.sh. ranganna, caifelann, clubanna óige, nó eile)
  3. Bheadh deis ann daoine a fhostú leis na pleananna teanga a chomhordú agus leis na lárionaid a riaradh
  4. Thabharfaí deis do theaghlaigh – go háirithe iad siúd ó theaghlaigh faoi mhíbhuntáiste airgeadais – scoláireachtaí a fháil lena bpáistí nó leis an teaghlach iomlán a chur chun na Gaeltachta
  5. Bheadh deis ann maoiniú a fháil le hionaid chúram leanaí a bhunú chun seirbhís naíolainne agus eile a chur ar fáil do pháistí atá á dtógáil trí Ghaeilge ó aois bhreithe go haois scoile agus bheadh maoiniú ann le tacú leis an bpobal Gaelscolaíochta

Samplaí de na Ciorruithe Le Bliain Anuas

  • Laghdaíodh buiséad eagrúcháin Sheachtain na Gaeilge 40% in 2016 ó 2015, rud a d’fhág nach bhféadfaí an tacaíocht chéanna a chur ar fáil don 200+ grúpa agus 4,000+ scoil a eagraíonn imeachtaí i ngach contae sa tír agus thar lear mar chuid den fhéile fhéile Ghaeilge is mó sa tír gach bliain
  • Laghdaíodh Scéim na nImeachtaí Óige 40% in 2016 ó 2015
  • Tá ganntanas maoinithe ann leis na pleananna teanga a chur i bhfeidhm sa Ghaeltacht, sna líonraí Gaeilge , agus sna bailte seirbhíse Gaeltachta
  • Laghdaíodh líon na gcampaí samhraidh Gaeilge maoinithe 35% ó 92 in 2015 go 59 in 2016
  • Cuireadh fostaithe na Scéimeanna Pobail Gaeilge ar 4 lá oibre sa tseachtain
  • Tá Baile Locha Riach, atá aitheanta ag Foras na Gaeilge mar cheann den 5 líonra Gaeilge sa phróiseas phleanála teanga náisiúnta, fágtha gan Scéim Phobail Gaeilge chun an obair seo a bhainistiú

An féidir leatsa cabhrú leis an mbrú?

Tá deis fós ag an Rialtas cothrom na Féinne a thabhairt don Ghaeilge agus don Ghaeltacht sna meastacháin athbhreithnithe a rachaidh os comhair na Dála go luath, ach brú a chur orthu le cabhair ionadaithe áitiúla - sin tusa!

Aontaíonn 84 TD agus 43 CTR gur chóir €18 milliún a infheistiú i bplean infheistíochta phobal na Gaeilge agus na Gaeltachta. Más féidir leatsa teagmháil a dhéanamh leis na polaiteoirí ó do thoghcheantar féin, cuirfidh tú in iúl dóibh go láidir gur ghá dóibh beart a dhéanamh de réir a mbriathair agus an t-airgead don phlean arna aontú ag 80 grúpa Gaeilge agus Gaeltachta a chur ar fáil. Abair leo:

  • €2.5 milliún a chur ar fáil d’Fhoras na Gaeilge i gCáinaisnéis 2017 ó dheas
  • €1.4 milliúin a chur ar fáil do bhuiséad caipitil Údarás na Gaeltachtain 2017 chun go mbeidh €8 milliún sa bhuiséad ag an Údarás le fostaíocht bhreise nua a chruthú in 2017

Tá sonraí teagmhála na bpolaiteoirí thuaidh theas a thacaíonn le héilimh phobal na Gaeilge agus na Gaeltachta ar fáil trí ghligeáil ar na naisc do na TD agus do na CTR thuas, nó ar leathanach an fheachtais Toghcháin 2016.

Is féidir le haon pháirtí nó le haon pholaiteoir teagmháil a dhéanamh linn ag Tá an seoladh ríomhphoist seo á chosaint ó róbait thurscair. Tá ort JavaScript a chumasú le hamharc air. má tá siad ag tacú leis na héilimh nó más mian leo breis eolais a fháil.

Eagraíochtaí faoi scáth Chonradh na Gaeilge